Data publikacji: 2009-08-15 | Odsłon: 4042 | Autor:
kaskas
W 1936 roku Hans Selye opublikował jako pierwszy artykuł poświęcony
wpływowi przeróżnych czynników stresogennych na organizmy. Dzięki temu
wiemy dziś, że stres jest kompleksowym zestawem reakcji fizjologicznych,
endokrynologicznych, immunologicznych i behawioralnych. Spowodowany jest
on zmianami biotycznymi i abiotycznymi.
W przeprowadzonym przez profesora Rolfa Gattermanna oraz doktora Rene Weinandy doświaczeniach udział
wzięły chomiki syryjskie obu płci, w wieku 12-30 tygodni (na początku badań). Hodowane były w specjalnych
warunkach świetlych, gdzie faza jasna trwała 12 godzin rozpoczynając się od godziny 7, a natężenie światła
wynosiło 200 do 300 luksów. W fazie ciemnej trwającej pozostałą połowę doby natężenie światła było w
przybliżeniu równe 5 luksów. Temperatura powietrza wynosiła 22 do 26 stopni Celcjusza, a wilgotność względna
wahała się pomiędzy 65 a 70 %. Niepyląca ściółka w klatkach wymieniania była regularnie. Chomiki karmione były
świeżą wodą oraz specjalnym pokarmem. Zwierzęta trzymane były pojedynczo oraz w grupach (różnych płci) po trzy
gryzonie. Rozmiary klatek wynosiły 55x33x20 cm, i wyposażone były w kołowrotek o średnicy 30 cm.
W trakcie prowadzonych badań kontrolowane były tempo bicia serca, temperatura ciała oraz całkowita aktywność
zwierząt. Były one monitorowane na 4 tygodnie przed narażeniem ich na czynniki stresogenne, aby określić normalne
zachowanie, a całe doświadczenie trwało 5-7 miesięcy.
Zwierzęta poddano kilku kluczowym czynnikom stresogennym.
A. Zwierzę badane wyciągano z klatki w której żyło i trzymano przez kilka minut w rękach. B. Badanego gryzonia wyciągano z klatki i unieruchamiano na minutę w dłoni. C. Badanego chomika wyciągano z jego klatki a następnie na kilka minut umieszczano w klatce innego zwierzęcia. D. Do klatki badanego zwierzęcia wkładano na kilka minut obce zwierzę. E. Badanego gryzonia wyciągano z klatki i umieszczano w świeżo przygotowanej klatce z całkowicie nową ściółką, nowym domkiem, pokarmem i wodą. F. Zwierzę grupowano z dwoma innymi chomikami tej samej płci.
Wszystkie badane czynności wykonywane były 2-4 godziny po rozpoczęciu fazy dziennej, lub fazy ciemnej.
Pomiędzy każdym działaniem wywołującym stres u chomików pozostawiano im 3 dni na "ochłonięcie". W przypadku
grupowania zwierząt zawsze kontrolowano sytuację, tak aby żadne zwierzę nie zostało poważnie zranione przez
drugiego osobnika.
średni puls trzymanych pojedynczo chomików syryjskich wynosi około 324 uderzenia na minutę a temperatura
ciała waha się od 37,0 do 38,0 stopni Celcjusza. Mesocricetus auratus wykonuje przeciętnie 114 różnych czynności
w ciągu dnia. Samice w porównaniu do samców mają niewiele niższy puls, odrobinę wyższą temperaturę ciała, oraz są
znacznie mniej aktywne. Podczas dnia zwierzęta zazwyczaj nie oddalały się od gniazda i były mało aktywne.
Początek aktywności zaczynał się zaraz po zgaśnięciu światła i kończył wraz z nadejściem fazy jasnej. Maksymalna
aktywność została zarejestrowana podczas pierwszych trzech godzin okresu ciemnego. Również temperatura ciała oraz
szybkość bicia serca były adekwatne do aktywności i osiągały swoje maksima na początku fazy ciemnej. Są to
klasyczne zachowania chomika syryjskiego nie poddanego żadnym dodatkowym czynnikom wywołującym stres.
Poniżej przedstawione zostaną konkretne wyniki badań poświęconych zagadnieniu stresu u Mesocricetus auratus. W
kolorze jasnym przedstawiona jest odpowiedź zwierzęcia w ciągu dnia, natomiast granatowym w ciągu nocy. Nad
każdą kolumną umieszczony jest czas trwania odreagowywania stresu, jest on podany w minutach. A - F to czynniki
stresogenne podane już powyżej. Na wykresach przedstawione jest jak zwierzę reaguje na stres - za pomocą
podwyższonego pulsu, podwyższonej temperatury ciała oraz zwiększenia aktywności.
Co można łatwo zauważyć na wykresach - w ciągu dnia chomiki zdecydowanie bardziej się denerwują niż w nocy.
Często odpowiedź zwierzęcia na czynnik stresogenny w dzień jest kilkakrotnie intensywniejsza niż w nocy. Również
odreagowywanie stresu jest znacznie dłuższe w dzień niż w nocy. Oznacza to, że badania potwierdziły nocny tryb
życia gatunku Mesocricetus auratus. Dodatkowo udowodniono naukowo, że chomiki syryjskie są zwierzętami żyjącymi
samotnie. świadczy o tym kolumna F wszystkich wykresów. Wybija się znacznie wysokimi wartościami w porównaniu
do pozostałych danych. Grupowanie chomików syryjskich prowadziło do znacznego przyspieszenia pulsu, nawet o 2/3
normalnej wartości, do podwyższenia temperatury ciała o ponad 2 stopnie. Aby odreagować ten stres zwierzę było
prawie o 100% bardziej aktywne niż normalnie, i było agresywne w stosunku do innych. Odreagowywanie tak dużego
stresu trwało około 3 razy dłużej niż wszystkich pozostałych czynników. Zbyt częste narażanie zwierząt na stres
wiąże się dodatkowo z utratą masy ciała oraz dodatkowo z coraz ostrzejszym traktowaniem innych osobników.
Aby nasze zwierzęta żyły długo i pogodnie, należy unikać zbędnych stresów. Dbać o to, by nie budzić go w
dzień, bo wtedy reaguje zdecydowanie gwałtowniej niż w nocy. Łatwo naszego chomiczka przestraszyć i spowodować,
że trudniej będzie go oswoić.
W 1936 roku Hans Selye opublikował jako pierwszy artykuł poświęcony
wpływowi przeróżnych czynników stresogennych na organizmy. Dzięki temu
wiemy dziś, że stres jest kompleksowym zestawem reakcji fizjologicznych,
endokrynologicznych, immunologicznych i behawioralnych. Spowodowany jest
on zmianami biotycznymi i abiotycznymi. 
