Data publikacji: 2009-04-07 | Odsłon: 3808 | Autor:dzwoneczek
W codzienności związanej z opieką nad chomikiem, bogactwo niebezpiecznych w skutkach przygód
jest włączone w każdą chwilę, jaką spędzi gryzoń poza polem naszej uwagi. Małe, zwinne i na swój sposób uparte
zwierzątko jest mistrzem korzystania z najmniejszych momentów naszej nieuwagi i wynajdywania przeróżnych dróg
"ku wolności".
Szybkość zaistniałych sytuacji z chomiczkiem w roli głównej jest często w takim stopniu zaskakująca,
że nam pozostaje tylko stwierdzić jej skutki. Niestety w połowie wszystkich eskapad, jakie wyczyni bez naszej
wiedzy gryzoń, następstwa te w większej mierze wywołują uszczerbki na jego zdrowiu. Wysokość, ciężar, ostrość...
nic nie stanowi dla niego przeszkody. Stłuczenia, rany, poparzenia - to z kolei wyzwania dla nas - opiekunów.
Wychodząc na przeciw wszystkim tym, którzy mają w swoich domach chomika warto będzie przybliżyć następstwa
jakie wywołują w jego organizmie zarówno lekkie, jak i ciężkie efekty "szaleństw". Wiedza ta - miejmy nadzieję,
uczuli przyszłych jak i obecnych opiekunów tych gryzoni na rolę jaką pełni bezpieczeństwo dla zdrowia i życia chomika.
Ogólne skutki obrażeń
Każdy, nawet najmniejszy uraz jaki dozna chomik, jest dla jego organizmu sporym wyzwaniem. Stłuczenia, rany,
oparzenia czy też jakiekolwiek uszkodzenia tkanek chomiczego ciała - powodują wywołanie zarówno miejscowego, jak i
ogólnego odczynu organizmu. W zależności od nasilenia, rozległości i kondycji ustroju małego gryzonia obrażenia te
powodują, ze reakcje na nie przebiegają z bardzo różnym nasileniem, dzięki czemu powstała klasyfikacja wyróżniająca
trzy fazy pourazowe - fazę początkową, pośrednią i końcową.
Pierwsza z faz, czyli faza pourazowa, w zależności od rozmiarów urazu oraz wrażliwości chomika przybiera mniej,
bądź też bardziej wyraźne cechy kliniczne. Obrażenia o charakterze ciężkim dla organizmu gryzonia trwają trzy doby i
stanowią jednoczesną mobilizację do walki z ich następstwami, a także początek procesów naprawczych. W tej fazie chomik
nie wykazuje zainteresowania otoczeniem, a ból jest przyczyną niechętnej zmiany pozycji - stąd też po silnych urazach
zwierzę zamiera w miejscu. Charakterystyczne są tu brak apetytu, senność, przyspieszone tętno i szybkie oddechy.
Zdolności obronne tkanek organizmu chomika są tu jeszcze nieduże, wobec tego w okresie tym może dojść do rozwoju
flory bakteryjnej.
Faza pośrednia, jest okresem czasu, w którym organizm gryzonia po walce z czynnikami dla niego szkodliwymi
odnawia swoje siły. Po małych uszkodzeniach rozpoczyna się w trzecim dniu i trwa do siódmego. Gdy zwierzę cierpiało
na skutek poparzeń, bądź też złamań faza ta może się przedłużyć do kilku tygodni. Zapoczątkowany jest w niej powrót
funkcji układu nerwowego, a w mniejszym stopniu hormonalnego. Zwierzę ma lepsze samopoczucie, zaczyna jeść i pić,
zauważalne jest zainteresowanie otoczeniem. Jeżeli nie wdało się zakażenie ustala się prawidłowe tętno i oddychanie.
W miejscu, w którym uraz spowodował uszkodzenie rozpoczyna się proces naprawy. Najszybciej procesowi gojenia podlegają
małe, niezakażone rany cięte, zaś najdłużej złamania i oparzenia. Czas, w którym organizm rozpoczyna naprawę zaczyna
się prawie bezpośrednio po urazie, a tam gdzie została zniszczona największa liczba komórek rozwija się tkanka
ziarninowa. W ranach tę młodą tkankę widać już po trzech dniach od urazu, zaś po złamaniach wypełnia ona ubytki
kostne wolniej. Zdolności obronne tej tkanki powodują, że zostaje zmniejszone niebezpieczeństwo rozszerzania się
zakażenia, zatem ewentualny proces bakteryjny albo zostaje ograniczony, albo ulega zlikwidowaniu. Wraz z wypełnianiem
ubytku ziarnina ulega starzeniu się. Budowa jej zmienia się powoli, nabierając pewnych cech tkanki, którą zastępuje.
Rozpoczyna się trzecia faza, czyli gojenie.
Faza zdrowienia, to ostatnia z trzech faz. Zależnie od stanu zwierzęcia i rozległości urazu, jej rozpoczęcie
następuje około siódmego dnia i trwa kilka tygodni. Następuje tu powrót wszystkich czynności organizmu do normy. Wobec
tego, że właściwości regeneracyjne poszczególnych tkanek są różne tam gdzie ubytek spowodowany uszkodzeniem został
uzupełniony tkanką właściwą, pojawia się - tkanka ziarninowa.
Wstrząs
Stan ten jest efektem zaburzonego przepływu krwi przez tkanki. Reakcje na wstrząs mogą być różne, w zależności
od zdolności chomiczego organizm do obrony przed szkodliwymi czynnikami, a także od dążenia do wprowadzenia normalnego
funkcjonowania jego ustroju. W dużej mierze zatem, znacznie łatwiej narażone są na niego niedożywione, starsze i osłabione
gryzonie. W przypadku tych zwierzątek wstrząs wywołany może być przez wypadek, jakiemu ulegnie chomik. Upadek i każdy inny
rodzaj obrażenia, który swoim natężeniem przyczyni się do powstania krwotoku wewnętrznego bądź też zewnętrznego może być
przyczyną - wstrząsu pokrwotocznego. Chomik również narażony może zostać na wstrząs psychogenny, który jest skutkiem silnego
przerażenia, a także na wstrząs psychoneurogenny, któremu oprócz odczucia strachu towarzyszy silny ból. Ten ostatni występuje
przede wszystkim po wypadkach, w których urazami stają się złamania i zmiażdżenia tkanek. Zmniejszenie ilość krwi, którą
zawiera organizm gryzonia zostaje zaobserwowana zawsze podczas wstrząsu. Ograniczony dopływ krwi powoduje nie dostarczenie w
pełni tlenu i dwutlenku węgla, co powoduje nagromadzenie się w tkankach produktów przemiany materii, a dostające się do przestrzeni
między komórkami osocze przyczynia się do redukcji krążącej krwi. Obie te zmiany doprowadzić mogą do zapaści naczyniowej. Organizm
zwierzątka broniąc się przed występującymi podczas niej spadkami temperatury ciała i ciśnienia - kurczy naczynia obwodowe i
przyspiesza pracę serca. Długotrwający wstrząs prowadzi do zatrucia organizmu chomika przez beztlenową florę bakteryjną z
przewodu pokarmowego, która powstaje z powodu braku dostatecznej pracy wątroby na skutek niedotlenienia. Toksyny dostając
się do krwiobiegu pogłębiają zapaść naczyniową, co w efekcie prowadzi do śmierci gryzonia w ciągu kilku godzin. Pierwszymi
objawami wstrząsu są drżenia całego ciała. Niedługo po tym widoczne są - brak zainteresowania otoczeniem,
osłabienie (nawet z podrażnieniem mięśni), brak odruchów na ból oraz nieregularne i przyspieszone oddechy.
Miejscowe konsekwencje uszkodzeń - Rany
Rany są najczęstszymi skutkami wypadków. Rany nie zanieczyszczone z bardzo małymi uszkodzeniami tkanek chomiczego
ciała, których powierzchnie przylegają do siebie - goją się przez rychłozrost, natomiast proces gojenia ran, których
powierzchnie są zanieczyszczone przebiega za pomocą ziarninowania. Oba rodzaje gojeń mają podobny tok. Dzielące je r
óżnice są minimalne - pierwszy charakteryzuje się małym odczynem zapalnym, drugi zaś długim przebiegiem odnowy ze
śladami silnego zapalenia. Rany te możemy podzielić na świeże oraz rany objęte procesem zapalnym.
Rany określane jako świeże powstają nie dawniej niż przed dwunastoma godzinami. Cechuje je krwawienie, bądź
też obecność świeżych skrzepów krwi. Można zauważyć tu małe zapuchnięcie brzegów i przeważnie minimalną bolesność.
Drobnoustroje, którym w nieznacznej ilości udało się dostać do rany zostają obronnymi siłami tkanek unieszkodliwione.
Rany w stanie zapalnym można podzielić poprzez okresy ich gojenia. Pierwszy z nich występuję przez pierwsze
trzy - cztery dni, podczas których rana zostaje oczyszczona przez upływ krwi, która wypłukuje drobnoustroje. Podczas
drugiej doby w ranie w stanie zapalnym widoczny jest obrzęk zarówno samej rany jak i okolicznych tkanek. W trzecim
dniu pojawia się mętny płyn produkowany przez całą powierzchnię rany. W tym właśnie czasie toczy się walka chomiczego
organizmu o naprawę uszkodzeń. Kolejny okres gojenia się rany to pojawianie się komórek ziarniny, która z powodu
zakażenia rozwija się znacznie wolniej. Trzeci i zarazem ostatni okres to bliznowanie. Rozpoczyna się on już po
kilku dniach. Zastępuje ono ubytki spowodowane zranieniem i jednocześnie spełnia zadanie przybliżania brzegów rany.
W tym czasie zraniona powierzchnia jest niebolesna, nie ma już opuchlizny, z brzegów rany narasta młody naskórek.
Stłuczenia
Stłuczenia są przypadkami zgniecenia tkanek, lecz bez naruszenia ciągłości ich powłok. W przypadku chomików
te miejscowe urazy są najczęstszymi skutkami upadków ze zbyt dużych wysokości. Ulegają mu przeważnie tkanki miękkie
leżące na podłożu kostnym. Powoduje ono w większości rozerwanie drobnych naczyń krwionośnych, a jeżeli stłuczeniu
ulegnie tkanka podskórna i skóra -pojawia się siniec. Spuchnięcie to najbardziej charakterystyczny objaw stłuczenia,
jego wielkość zależna jest od nasilenia urazu, a także od okolicy, która zostanie urażona. Stłuczeniu ulec może także
mięsień, wówczas w tym przypadku chomik z ledwości porusza kończyną, która puchnie.
Oparzenia
To jednej z najbardziej niebezpiecznych następstw urazów. Powstałe na skutek oparzeń termicznych (m.in.
przegryzania kabli urządzeń podłączonych do gniazdek z prądem), a w rzadkich przypadkach po oparzeniach chemicznych.
Mimo sierści, która jest naturalną izolacją chomika oparzenia powodują zespól objawów, które zostają kwalifikowane
do choroby oparzeniowej. Podczas oparzeń uszkodzeniu nie ulega tylko powierzchnia oparzona - wywołuje ono szereg
zmian ogólnych w organizmie naszego gryzonia. Proporcjonalnie według rozległości i stopnia oparzenia zniszczeniu
ulega cześć krwinek, występuje utrata płynów i białek na skutek opuchlizny ,ostatecznie następuje wchłanianie
produktów rozpadu własnych tkanek, a co z sobą niesie - zatrucie.
Podział oparzeń to przyjęte cztery stopnie. Pierwszy z nich - to podrażnienia tkanek wraz z występującym
przekrwieniem, zaczerwienieniem i bólem. Po kilku godzinach występuje płaskie obrzmienie skory. Stopień drugi -
uszkodzeniu ulegają komórki skóry właściwej oraz naskórka. Tworzą się pękające pęcherze, z których wydobywa się
płyn surowiczy. Przy braku zanieczyszczenia ubytki pokrywają się młodym naskórkiem po kilku dniach. Trzeci stopień -
zupełne zniszczenie naskórka. Skóra jest sztywna i sucha, brak obrzęku i przekrwienia w okolicy zniszczonych tkanek.
Po kilku dniach rozpoczyna się proces usuwania spalonych części skóry. Następuje oddzielenie jej w postaci suchego
strupa, po którego odpadnięciu powstaje młoda rana pokryta tkanką ziarninową. Czwarty stopień oparzenia charakteryzuje
się zwęgleniem skóry, znacznym uszkodzeniem głębszych tkanek, często nawet mięśni oraz kości. Duże obrzęki tkanki
wokół oparzonego miejsca utrzymuje się przez kilkanaście dni.
Złamania
Kolejne z nieszczęśliwych następstw urazów naszych chomików powodują nie tylko przerwanie jednostki tkanki
kostnej, ale także występujące jedno po drugim - zaburzenia ogólne. Złamania mogą być bardzo proste i w zupełności
nieszkodliwe, a także ciężkie i prowadzące do powikłań, łącznie z występowaniem wstrząsu. Tak jak większość
obrażeń i te można podzielić na grupy. Pierwszą z nich stanowią złamania niezupełne, czyli pęknięcia kości.
Towarzyszy im miejscowy ból, a co z tym idzie trudności z poruszaniem się zwierzątka. Gojenie jest tu procesem
zbliżonym do rychłozrostu i na ogół nie pozostawia śladu.
Silny ból, upośledzenie ruchu w uszkodzonej części ciała i zmiana jej wyglądu, to charakterystyczne cechy
złamań zupełnych. W pierwszych godzinach po przebytym urazie, którego skutkiem stało się owo złamanie widoczny jest
obrzęk, a w samym miejscu złamania powstaje krwiak. Po upływie dwóch-trzech dni następuje obrzęk o charakterze
zapalnym, a jego okolica staje się bolesna. Gdy minie tydzień obrzęk ten zmniejsza się, bądź nawet ustępuje.
Chomik może już poruszać uszkodzoną częścią ciała, jednak wciąż delikatnie i nieznacznie. W miejscu, gdzie jest
złamanie tworzy się tkanka włóknista, która po minięciu około dwóch tygodni twardnieje i przekształca się w kostninę
pierwotna, która z upływem czasu staje się wtórną z możliwością zastępowania czynności uszkodzonej kości.
Zwichnięcia
Przemieszczona kość, która utraciła styczność z powierzchniami stawowymi jest objęta określeniem - zwichnięcia.
Zwierzę poddatne jest także na nadwichnięcie, które jest z kolei nieznacznym przemieszczeniem powierzchni stawowych,
a także na zwichnięcie zupełne. Temu ostatniemu towarzyszy silny ból, który wraz z upływem czasu ustępuje i z którym
chomik nie porusza uszkodzoną częścią swego ciała. Różnicą dzielącą zwichnięcie od złamania jest powstawanie obrzęku
nie po kilku godzinach, lecz po upływie kilku dni.
Krwiaki
Gdy krew opuści krwiobieg na skutek uszkodzenia naczynia krwionośnego, powstaje krwiak, który staje się
niczym innym jak nagromadzoną w tkankach krwią. Powstając zazwyczaj w tkankach powierzchniowych stanowi wyniosłość,
której zawartość jest płynna, chłodna i przy dotyku nie sprawia bólu. W pierwszym okresie, czyli po utworzeniu się
krwiaka można zauważyć granice powstałej wyniosłości, która po upływie dnia na skutek rozwijania się zapalenia - zaciera się.
Mając na uwadze znaczenie bezpieczeństwa, jesteśmy w stanie zapobiec wszystkim tym wymienionym wyżej - skutkom
wszelakich chomiczych wypadków. Często te bagatelizowane, z pozoru nieważne i niegroźne urazy doprowadzić mogą bowiem
do poważnego stanu w jakim znaleźć może się chomiczy organizm. Błędy wynikające z opieki nad naszymi gryzoniami, które
de facto w dużej przewadze zdarzają się zwłaszcza młodym i niedoświadczonym z tymi małymi zwierzątkami opiekunom,
prowadzą do rozpoczęcia całego cyklu zmian zależnych od stopnia i rodzaju urazu. Wraz z doznaniem obrażeń, czasem jego
zwalczania, ustrój chomika zostaje poddany walce, którą stacza z groźnymi dla niego czynnikami, a pomocy w ich zwalczaniu
udzielić może jedynie lekarz weterynarii.
Kierujmy naszą uwagę nie tylko na same chomiki, lecz przede wszystkim na miejsca i przedmioty, w których i pomiędzy
którymi przebywają te gryzonie. Powstawanie wszystkich urazów zaliczających się zarówno do miejscowych, jak i ogólnych jest
zależne w głównej mierze od nas samych. Lepiej zapobiegać, niż leczyć - pamiętajmy o tej sekwencji za każdym razem, gdy mamy
zamiar urozmaicić w przeróżny sposób chomiczy czas.
