Data publikacji: 2008-07-30 | Odsłon: 3712 | Autor:dzwoneczek
Obecnie na rynku zoologicznym znajduje się wiele firm oferujących swym klientom wszelkiego
rodzaju pokarmy dla małych gryzoni. Różnice pomiędzy poszczególnymi rodzajami karm są tak duże, jak
wiele jest wymagań stawianych przez właścicieli gryzoni, aby te rosły w zdrowiu i w sile pożywiając się
zakupionymi produktami. Większość z właścicieli chomików preferuje tradycyjny sposób żywienia tych
stworzonek, poprzez podawanie im gotowych już, kupnych mieszanek zbożowych, uzupełnionych odpowiednimi,
naturalnymi składnikami. Są jednak tacy opiekunowie, którzy nie pozostają wierni tylko i wyłącznie
tradycyjnym mieszankom zbożowym, a poszukują lepszych odpowiedników tejże karmy. Natrafiają wówczas
na formowane rodzaje karm, do których zalicza się - granulaty oraz ekstrudaty. Brak dokładnych wiadomości
na temat przydatności tych "kształtowanych" pokarmów sprawia, że kupujący je właściciele często tak
naprawdę nabywają "kota w worku". Czym więc tak dokładnie są granulaty i ekstrudaty ? Jakie różnice
występują pomiędzy nimi? I co najważniejsze - czy są to produkty, które z myślą o zdrowiu swojego
chomika możemy stosować jako podstawową karmę? Na te pytania odpowiedzi zostały już zamieszczone...
Od kuchni, czyli procesy powstawania
Pomiędzy granulatami, a ekstrudatami istnieją znaczące różnice. Błędem jest wobec tego myślenie,
że granulaty i spotykane w osobnych postaciach dodatki do karm, czyli ekstrudaty, to te same produkty.
Jedynym pomostem łączącym oba te "elementy" jest fakt, że mimo jednostajnej formy zewnętrznej w skład
ich wchodzi mieszanina różnych składników. Upodabnia je również proces technologiczny, który polega na
mieleniu i mieszaniu części z których powstanie karma, zanim zostanie nadana jej odpowiednia forma.
Pozwala to na równomierny podział nie tylko elementów składowych karmy, ale także naniesionych na nie
tuż przed mieszaniem - niewielkich części witamin i substancji mineralnych.
Produkcja granulatu rozpoczyna się od przemielenia drobno posiekanego surowca, który wpada do
przyrządzenia, gdzie pod działaniem ciśnienia, temperatury i pary wodnej poprawia się właściwości
surowca, dzięki czemu możliwe jest sprawowanie kontroli nad jego twardością . Dla uregulowania
wilgotności zawartej w "materiale" do utworzonej masy dodaje się wodę, parę wodną, bądź też paszową
melasę. Po tym procesie wilgotna masa trafia do glanuratora, który to działając dużym naciskiem formuje
granule. Stosowane są tu dwie możliwe technologie. Jedna z nich pozwala na prasowanie masy poprzez
specjalną matrycę, w obecności dużego nacisku i temperatury w zakresie 70-90 C. Masa taka, po
ukształtowaniu zostaje obcinana specjalnie służącym ku temu nożem na granule jednakowego rozmiaru.
Następnie zostają one poddane ochłodzeniu i wysuszeniu, przy procesie którym niestety połowa z
naniesionych witamin i substancji mineralnych zostaje zniszczona. Dlatego też, zaraz po ochłodzeniu
ponownie przechodzą one proces witaminizacji. Kolejną, drugą technologią wytwarzania granulatu jest
proces, w którym użyta temperatura nie przekracza 40 C, a nacisk matrycy w tym przypadku jest znacznie
większy. Wówczas obniżenie temperatury pozwala na zachowanie mikroelementów, bez konieczności powtarzania
ich nanoszenia. Wytworzone w tej technologii granule są bardziej miękkie, zaś te, przy których
produkcji zastosowano znacznie większą temperaturę charakteryzują się stosunkowo gładką i lśniącą
powierzchnią.
Produkcja ekstrudatów ma podobny początek jak u granulatu . Z tą różnicą, że dla obróbki
ekstrudatów potrzebna jest temperatura zakresu 90-130 C. Przemielona już mieszanina za pomocą
dużego nacisku i dozowania pary wodnej przechodzi przez płytę matrycy, w której utworzone są odpowiednie
nasady. Wspólne oddziaływanie wilgotnego, gorącego powietrza oraz dużego nacisku powoduje, ze zawarte w
surowcu ziarna krochmalu początkowo pęcznieją, zaś później pękają przechodząc przez nasady. Powstaje
wówczas porowata i wykrochmalona masa z licznymi kropelkami pary wodnej. W ten sposób zawarty w
mieszaninie krochmal zostaje rozgotowany. Po wyjściu z matrycy gotowy ekstrudat jest bardzo wilgotny,
dlatego też tak jak i granulat zostaje osuszony, a potem dopiero zapakowany.
Pod lupą...
Granulowanie surowców to proces używany przede wszystkim do konserwacji paszy, czyli przedłużenia
terminu jej przydatności. Jest to niedroga technologia, która pozwala różnym producentom na wykorzystanie
niestety i ubocznych produktów swoich wyrobów. Z drugiej strony zgranulowane surowce zajmują mniej
miejsca, oraz są zabezpieczone przed rozwarstwianiem się. Produkty te zawierają małe ilości tłuszczy,
zaś w ekstrudatach ilość ta waha się w granicach 20-30%, co nie wpływa korzystnie przy dłuższym
spożywaniu, na zdrowie gryzonia. Warto też zaznaczyć, ze z powodu wysokiej temperatury używanej podczas
produkcji dodatków paszowych większość ich pożytecznych składników zostaje zniwelowana. Ekstrudaty ze
względu na małą ilość substancji odżywczych, są więc za "pomocą" dodawanych przez producentów barwników
chemicznych wykorzystywane jako kolorowe dodatki, które dość często spotykamy po rozpieczętowaniu karm
dla chomików. Pod względem naturalności szalę przychylności kupującego przeważają granulaty, które w
przeciwieństwie do ekstrudatów zawierają więcej mikroelementów, nie są wspomagane chemicznie, ani nie
ulegają tak szybko wszelkim modyfikacjom spowodowanym warunkami przechowywania. Kupując granulaty nie
należy kierować się niska ceną, gdyż w większych przypadkach producenci nie wykorzystują wszystkich
elementów mieszanki dających pożywne i pełnowartościowe połączenie. Dlatego też nie powinno się sugerować
dużymi, "ogólnymi" firmami produkującymi karmy dla chomików, lecz firmami specjalizującymi się tylko w
produkowaniu granulatów .
Karma podstawowa ?
Podstawą stosowaną w odżywianiu chomików są naturalne mieszanki ziaren zbóż . Dodając do tego
warzywa, owoce i zioła, zapewniamy gryzoniom kompleks tych składników, które są niezbędne do
prawidłowego funkcjonowania ich organizmów. Biorąc pod uwagę proces wytwarzania ekstrudatów, a następnie
wynik zawartości wszelkich substancji zawartych w tych dodatkach paszowych, nie można stwierdzić, że są
one wystarczające, aby móc stosować je w diecie chomika, jako podstawową mieszankę różnych składników,
od których bierze się konkretna nazwa tych produktów. Bez wartości odżywczych, częściej chemiczne niż
naturalne ekstrudaty nie powinny znaleźć swego miejsca w misce chomika nawet wraz z mieszanką zbożową, do
której większość producentów dodaje je "ciesząc" nasze oko kolorowymi elementami. Tym bardziej strzec
powinniśmy się ekstrudatów sprzedawanych jako oddzielne dodatki do urozmaicenia diety naszych gryzoni,
często zwane "pożywnymi snackami", które w znacznej mierze nie są niczym innym jak tymi samymi,
pospolicie zwanymi "chemicznymi chrupkami". Granulaty, jak już wiemy, znacznie różnią się od porównywanych
tu ekstrudatów. Wydają się bardziej "przyjazne" i zdrowsze, utrwalając nas w pozytywnym nastawieniu.
Jednak, czy są na tyle dobre, aby mogły zastąpić i odrzucone już ekstrudaty, i podstawową mieszankę
zbożową, stając na najwyższym szczeblu w piramidzie żywieniowej chomika? Zacznijmy od wizualnej strony
granulatów - jakby nie spojrzeć na wysypaną garstkę tego produktu, wszystkie jego kawałeczki wyglądają
identycznie, posiadając jednakowy skład, a tym samym również smak i zapach. W wyniku tej charakterystyki
chomik, który nastawiony jest na możliwość wybierania oddzielnych, "pasujących mu" składników pokarmu nie
ma możliwości wyboru. Z jednej strony jest to dobre w przypadku, gdy gryzoń nasz "podtuczył" się
wybierając co lepsze słoneczniki, rodzynki, orzeszki...- wówczas karmiony granulatem będzie
odżywiał się zrównoważonym pokarmem. Z drugiej strony chomiki nasze spędzają większość czasu na
wyszukiwaniu pokarmu, późniejszym sortowaniu go, robieniu zapasów. W wypadku, gdy pokarm jest
jednakowy, poszczególne elementy nie wyróżniają się niczym szczególnym, zwierzątko nie może już
zajmować się tymi czynnościami w tym stopniu co poprzednio i ograniczy swój naturalny odruch. Można
oczywiście kupić granulat, który składa się z mieszaniny różnych surowców tworzących różne granulaty
"w granulacie", jednak należy uzupełniać je mimo wszystko w zbożowe mieszaniny, które "poprą" naturalne
zachowanie chomików. Należy również zauważyć, że granulaty ze względu na swój zmielony i kruchy skład nie
są produktami nadającymi się dla chomika, któremu jako gryzoniowi przez całe życie rosną zęby. Brak
odpowiedniej twardości i zawartości włókien roślinnych nie sprzyja więc zarówno ścieraniu zębów jaki i
w przypadku stosowania granulatu, jako podstawową karmę - stymulacji procesów trawiennych.
Długo można by rozpatrywać wszelkie plusy i minusy. Jednak trzeba spojrzeć na całość dość obiektywnie
i stwierdzić fakty, które nie raz zaplątać się mogą, w każdej analizie. Wystarczy dostrzec jeden, wydaje się
mały czynnik - naturę. Wszystko to, co dała natura w produktach nienaruszonych żadnymi procesami
technologicznymi jest najlepsze. Nie ma w tym modyfikacji, zatracenia cennych składników. Granulaty, nie
zapewnią takiej gwarancji składników odżywczych jaką dają chomikom mieszanki zbożowe, oraz regularne dodatki
w postaci warzyw, owoców i ziół. Mimo rozwiniętej techniki procesów tworzenia nie są one w stanie ani
optymalnie wzmacniać organizm gryzonia, ani wspomagać jego naturalne procesy aktywności w wybieraniu i
gromadzeniu składników karm. Owszem, można je stosować, ale jako dodatki. Dlatego też straconym czasem będą
poszukiwania takich karm formowanych, które zastąpić by mogły podstawowe formy odżywiania chomików. Nie
dajmy się zwieść odmienności produktów, które są tylko ładnie przedstawione, zawsze trzeba mieć świadomość
tego czym są i jakie mają zadanie, aby rozgraniczyć podstawę od dodatków i rzeczy szkodliwych.
Obecnie na rynku zoologicznym znajduje się wiele firm oferujących swym klientom wszelkiego
rodzaju pokarmy dla małych gryzoni. Różnice pomiędzy poszczególnymi rodzajami karm są tak duże, jak
wiele jest wymagań stawianych przez właścicieli gryzoni, aby te rosły w zdrowiu i w sile pożywiając się
zakupionymi produktami. Większość z właścicieli chomików preferuje tradycyjny sposób żywienia tych
stworzonek, poprzez podawanie im gotowych już, kupnych mieszanek zbożowych, uzupełnionych odpowiednimi,
naturalnymi składnikami. Są jednak tacy opiekunowie, którzy nie pozostają wierni tylko i wyłącznie
tradycyjnym mieszankom zbożowym, a poszukują lepszych odpowiedników tejże karmy. Natrafiają wówczas
na formowane rodzaje karm, do których zalicza się - granulaty oraz ekstrudaty. Brak dokładnych wiadomości
na temat przydatności tych "kształtowanych" pokarmów sprawia, że kupujący je właściciele często tak
naprawdę nabywają "kota w worku". Czym więc tak dokładnie są granulaty i ekstrudaty ? Jakie różnice
występują pomiędzy nimi? I co najważniejsze - czy są to produkty, które z myślą o zdrowiu swojego
chomika możemy stosować jako podstawową karmę? Na te pytania odpowiedzi zostały już zamieszczone...
