Gatunki karłowate spotkać można w chwili obecnej w wielu różnych
odmianach kolorystycznych futra. Również długości futra spotykamy różne. W naturze jednak chomiki
przyjęły jedno ubarwienie - zwane także naturalnym, lub dzikim. Są prawie wszystkie krótkowłose. Stało
się tak dlatego, że zwierzęta o innym kolorze futra (które przeszły przypadkową mutację genów) straciły
swoje ubarwienie maskujące. W związku z tym stały się łatwiejszym łupem dla drapieżników i spowodowało to
ich szybkie wymieranie.
Komórka, jako podstawowy element budowy ustroju zwierzęcego posiada określone ilości chromosomów.
Chomiki dżungarskie w swych komórkach mają 28, parzystych i ułożonych parami chromosomów. Zarówno parzystość
jak i sparowanie chromosomów stanowi warunek do posiadania przez komórkę jajową i nasienie po połowie z ich
łącznej liczby. Analogicznie chomiki dżungarskie dziedziczą 14 chromosomów od samca i 14 od samicy. Bowiem
dziedziczny nie jest gen rodziców zwierzęcia, lecz cały chromosom.
Sam chromosom jest długą nicią podzieloną przegródkami na kawałki. Pojedynczy kawałek
nazwany jest chromatydą. W jednej chromatydzie znajduje się jeden gen, czyli krótki kawałek odcinka DNA,
decydujący o określonych właściwościach, np. typie sierści chomika.
Podczas połączenia komórki jajowej z nasieniem mogą pojawić się nowe kombinacje genów, ponieważ zachodzi
wymiana kawałkami chromosomów. Taki proces, to nic innego jak rekombinacja genetyczna. Geny znajdujące się
obok siebie pozostają nadal na swoich miejscach i nazwane są genami parowymi, czyli allelami. Rozdzielenie
genów parowych jest tak samo rzadkie jak mutacja.
Niekiedy zdarza się, że przy dzieleniu komórki jeden z genów kopiuje się nieprawidłowo. Zjawisko to jest
właśnie zwane mutacją. Mutacje często doprowadzają do nieodpowiedniego funkcjonowania, lub także śmierci
komórki. Czasami jednak mogą doprowadzić do lepszych właściwości lub widocznych różnic, takich jak np.
dłuższa sierść.
Mutacje zachodzą bardzo rzadko. Mimo tego faktu u większości zwierząt występuje "gen przodków'' związany
ściśle z ochroną umaszczenia ich futra. Przykładowo, gdy zwierze określonego gatunku przemieszcza się na
terytorium o całkiem odmiennych warunkach, niż te w których dotychczas żyło - dzięki mutacji może ono otrzymać
takie ubarwienie, które zagwarantuje mu mniejszą widoczność jego postaci dla drapieżców.
Mutacje mogą dziedziczyć się dominująco lub recesywnie. Dominacja oznacza, że gen jest dominujący, nadrzędny.
Jest on widoczny nawet, kiedy obecny jest tylko jeden taki gen. Recesywność oznacza gen podporządkowany,
podrzędny. Jesli obecny jest tylko jeden taki gen, to nie jest on widoczny. Podczas dziedziczenia dwóch
jednakowych recesywnych genów, oba są widoczne.
Homozygota oznacza, że chromosomowa para w jednakowej chromatydzie posiada jednakowy gen ( lub oba geny są
dominujace, bądź recesywne).
Heterozygota oznacza, że chromosomowa para w jednakowej chromatydzie posiada różne geny - dominujący i recesywny.
By lepiej przekazać i określić mutacje dziedziczonych kolorów futra przyjęto litery, którymi oznaczono geny
odpowiedzialne za odmiany kolorystyczne futer. Zaś dla ukazania określonego kolorytu wprowadzono również
kombinację liter. Mianowicie - "aa" jako kod oznacza gen barwy czarnej, a "Pepe" perłowy.
Tak jak już było wspomniane w poprzednim artykule - gen recesywny oznaczony został małymi literami, zaś
dominujący dużymi. Gen warunkujący czarną barwę futra jest genem recesywnym, więc piszemy go małą literką.
Kod genów zwierząt posiadających jeden gen barwy czarnej i jeden gen odpowiedzialny za inny kolor futra
będzie zaznaczony jako " Aa". Są to zwierzęta o futrze nieczarnym. Kolejno, jeżeli zwierze nie posiada ani
jednego genu czarnego, to ich kod genetyczny będzie przedstawiony jako "AA".
Dość często zdarza się, że litery genów, które zwierzęta nie posiadają, nie zostają zapisywane. Przykładowo
kod AAbbDDpp często jest zapisywany jako bbpp, gdyż zarówno AA, jak i DD zostają pominięte, gdyż zwierzęta
ich nie noszą.
Jak już wiemy, w zależności od sposobu określenia barw futer, stworzono tablicę, w której zamieszczono kody
genów osobników rodzicielskich. Przy ich znajomości można wypisać kombinację genów i określeń, za które barwy
futra są one odpowiedzialne.
Jeżeli skrzyżujemy ze sobą chomika dżungarskiego o naturalnej barwie futra, u którego nie występuje gen
warunkujący jego czarny kolor, z dżungarkiem o czarnym futrze : AA x aa, w pierwszym pokoleniu F1 otrzymamy
wyłącznie potomstwo o naturalnej barwie futra, noszące gen koloru czarnego ( AA x aa daje nam 100% Aa).
Następnie w pokoleniu drugim F2 nosiciele genu warunkującego barwę czarną połączeni z drugimi nosicielami
tego genu ( Aa x Aa) dadzą nam 75% potomstwa o naturalnej barwie futra, oraz 25% barwy czarnej.
Czyli Aa x Aa = 25% AA, 50% Aa i 25% aa.
Dla oznaczenia genów chomików karłowatych, a więc m.in. dżungarskich wprowadzono następujące kody, których geny
ulegając zmianie utworzyły nowe odmiany kolorystyczne.
Kod genu
Oznaczenie polskie
Sposób dziedziczenia
Dodatkowe informacje
AA
naturalny/dziki
dominujący
odmiana podstawowa
dd
szafirowy
recesywny
odmiana podstawowa
Pepe
perłowy
dominujący
mutacja w homozygotowej formie (PePe) jest śmiertelna
aa
czarny
recesywny
nie jest śmiertelna
bb
brązowy/Argente
recesywny
czarne oczy
cc
albino
recesywny
nie jest śmiertelna
pp
żółty/Argente
recesywny
czerwone oczy, nie jest śmiertelna
sasa
satynowy
recesywny
nie jest śmietelna
PlPl
platynowy
dominujący
nie jest śmiertelna
MeMe, Meme
Merle
dominujący
nie jest śmiertelna, łaty na futrze, można łączyć z szafirowym, mandarin oraz beżowym
rxrx
rex
recesywny
nie jest śmiertelna
Mama
Mandarin
dominujący
mutacja w homozygotowej formie śmiertelna
ddpp
żółto-szafirowy (fioletowy)
recesywny
czerwone oczy
aadd
szafirowy rosyjski
recesywny
ciemnoszare futro
ddPepe
perłoso-szafirowy
recesywny
mutacja w homozygotowej formie (ddPePe) jest śmiertelna
ppPepe
perłowo-żółty
recesywny
czerwone oczy
ddMama
karmelowy
recesywny
mutacja w homozygotowej formie (ddMaMa)śmiertelna
MamaPepe
perłowy Mandarin
dominujący
prawdopodobnie forma letalna, pomarańczowy pas na plecach
ddMamaPepe
karmelowo-perłowy
recesywny
mutacja w homozygotowej formie (ddMaMaPepe) śmiertelna
Mimi
łaciaty
dominujący
mutacja w homozygotowej formie (MiMi) śmiertelna, hybryda